«Η πάλη για την ελευθερία είναι ζωή» Μάνος Καρατζογιάννης

Που καταλήγουν οι θεατρικοί χαρακτήρες όταν τελειώσει το έργο; Ο Αλέξης Σταμάτης γράφει το Λευκό Δωμάτιο. Μια αλληγορία εγκλεισμού με πρωταγωνίστριες την Μπλανς Ντιμπουά από το «Λεωφορείον ο Πόθος» του Τενεσί Ουίλιαμς και την Έντα Γκάμπλερ από το ομώνυμο έργο του Χένρικ Ίψεν.

 Στο Λευκό Δωμάτιο η Μπλανς Ντιμπουά συνυπάρχει με την Έντα Γκάμπλερ. Κατά πόσο αυτή η εξαιρετικής σημασίας σκηνική συνύπαρξη αποτελεί πρόκληση για έναν σκηνοθέτη;

Είναι πολύ δύσκολο να παίζεις με αυτά τα μεγέθη. Να παίζεις με τέτοια σύμβολα και με χαρακτήρες που έχουν ερμηνευτεί στη σκηνή και σκηνοθετηθεί από πολύ σημαντικούς καλλιτέχνες και δημιουργούς. Μέλημα μου ήταν να μην εστιάσω τόσο στο πώς θα αποδώσω την Έντα και την Μπλανς αλλά στο να αντιμετωπίσω το έργο του Αλέξη Σταμάτη ως ένα πρωτογενές έργο. Ένα έργο καινούργιο, φρέσκο στο οποίο συναντιούνται αυτές οι ηρωίδες. Οι οποίες όμως φέρουν κάτι και από τις γυναίκες ηθοποιούς εν προκειμένω την Πέγκυ Σταθακοπούλου και την Εύα Σιμάτου.

Τι είναι αυτό το οποίο ενώνει τις δυο ηρωίδες;

Φαινομενικά αυτές οι δυο ηρωίδες είναι αντίθετες. Ίσως κάποιος μπορεί να σκεφτεί ότι η Έντα έχει μια πλευρά πιο δυναμική και πιο αρσενική από την Μπλανς. Παρόλα αυτά έχουν και οι δυο τους ένα βαθύ κοινό στοιχείο που έχει να κάνει με τον τρόπο που συγκρούεται το πραγματικό με το φαντασιακό. Για εμένα προσωπικά είναι σίγουρα πολύ σημαντικό ότι ο Αλέξης Σταμάτης βάζει δυο γυναίκες ηρωίδες να προσπαθούν να αλλάξουν το προδιαγεγραμμένο σενάριο της ζωής τους. Αυτό ειδικά στις  μέρες μας έχει τεράστια σημασία. Θα μπορούσαν κάλλιστα οι δυο αυτοί θεατρικοί ήρωες να ήταν άντρες. Όμως ο Αλέξης Σταμάτης έχει επιλέξει να πρωταγωνιστούν δυο γυναίκες. Δυο γυναίκες από δυο προηγμένες χώρες όπως είναι η Αμερική και η Νορβηγία. Δυο γυναίκες που προσπαθούν να αλλάξουν το προδιαγεγραμμένο της ζωής τους. Και με έναν τρόπο αυτό για εμένα είναι ένα σχόλιο στην πατριαρχία. Από εκεί και πέρα για να μην παρεξηγηθώ φυσικά και υπάρχει μελέτη. Σίγουρα δηλαδή οι ηρωίδες στο Λευκό Δωμάτιο έχουν πλευρές και χαρακτηριστικά των αντίστοιχων ηρωίδων των οποίων παίρνουν το όνομα τους. Δεν είναι όμως αυτό που καθορίζει την προσέγγιση μου.

 Με δεδομένο ότι ένας συγγραφέας «εγκλωβίζει» τους ήρωες στο προκαθορισμένο πεπρωμένο τους, η Μπλανς και η Έντα βρίσκονται μέσα στο Λευκό Δωμάτιο ως δραπέτες ή ως όμηροι μέσα σε ένα ακόμη έργο;

Αυτό είναι ένα δίπολο στο οποίο αναπόφευκτα κινούμαστε όλοι στη ζωή μας. Είναι στιγμές που είτε θα λειτουργούμε ως όμηροι είτε ως δραπέτες. Αυτήν ακριβώς την σύγκρουση καλείται να δημιουργήσει ένα θεατρικό κείμενο και αυτήν την ισορροπία καλείται να κρατήσει μια σκηνοθεσία. Την ισορροπία ανάμεσα στον δραπέτη και στον όμηρο.

Επομένως, το κοινό οφείλει να ξεχάσει όλα όσα γνωρίζει για τις ηρωίδες και την εκδοχή που έχει κατασκευάσει για εκείνες στο μυαλό του ώστε να τις γνωρίσει εκ νέου μέσα στο Λευκό Δωμάτιο;

Νομίζω ότι η παράσταση απευθύνεται τόσο σε εκείνους που γνωρίζουν τις ηρωίδες όσο και σε εκείνους που δεν τις γνωρίζουν. Και αυτός ακριβώς ήταν ένας από τους σκοπούς της εργασίας μου πάνω στο κείμενο. Σκοπός ο οποίος αισθάνομαι ότι επετεύχθη. Μεγάλο κομμάτι του κοινού που δε γνώριζε τα συγκεκριμένα έργα και τις συγκεκριμένες ηρωίδες μπόρεσε να καταλάβει σχεδόν στον απόλυτο βαθμό το κείμενο. Σε αυτό έχει συμβάλλει πολύ και η παρουσία ενός ρόλου που υπάρχει στο θεατρικό και έχει χρησιμοποιηθεί και στη σκηνοθεσία ως ένα μέσο άλλοτε για να καταλάβει ο θεατής και άλλοτε για να φορτίσει συναισθηματικά την ατμόσφαιρα. Αυτό συμβαίνει ώστε να μπορέσει να αποφορτιστεί κιόλας ο θεατής από το νόημα του έργου και να γειωθεί μέσα από το χιούμορ το οποίο είναι κάτι που αγαπώ πολύ στις παραστάσεις μου. Τον ρόλο αυτό έχει ο χαρακτήρας του Κομπέρ τον οποίο και ενσαρκώνει εξαιρετικά ο Δημήτρης Τσίκλης στην παράσταση.

Το Λευκό Δωμάτιο είναι τελικά για τις ηρωίδες μια παύση από τη ζωή που ξέρουν; Ένα καταφύγιο; Ή μια παγίδα;

Όταν κάναμε πρόβες με το θίασο, με τη Σμαράγδα Σμυρναίου που είναι τιμή μας να βρίσκεται στην παράσταση, την Πέγκυ Σταθακοπούλου με την οποία έχω συνεργαστεί ξανά στον Ήχο του όπλου, την Εύα Σιμάτου και τον Δημήτρη Τσίκλη αναζητήσαμε τι είναι το Λευκό Δωμάτιο για τον καθένα μας. Για εμένα το Λευκό Δωμάτιο είναι ο χώρος με τον οποίο βρίσκεσαι αντιμέτωπος με τον εαυτό σου. Ο χώρος δηλαδή που κοιτάς κατάματα τον εαυτό σου και αυτό άλλοτε σου γεννά φόβους, άλλοτε ελπίδες και άλλοτε εμμονές.

Οι ηρωίδες πότε υπάρχουν πραγματικά και αυτόνομα; Μέσα στο Λευκό Δωμάτιο ή έξω από αυτό;

Νομίζω ότι η ζωή βρίσκεται παντού. Η πάλη για την ελευθερία είναι ζωή. Και αυτό είναι κάτι το οποίο το γνωρίζει καλά και η γενιά μας αλλά και ο λαός μας.

Όταν μια παράσταση τελειώνει οι θεατρικοί ήρωες αναπαύονται μέσα στο Λευκό Δωμάτιο. Που πάνε οι ήρωες όταν τελειώσει το Λευκό Δωμάτιο;

Αυτό είναι κάτι το οποίο αναρωτιέμαι και εγώ κάθε φορά που τελειώνει μια παράσταση. Και έπειτα ηρεμώ όταν σκέφτομαι ότι κάθε παράσταση μου μαθαίνει πράγματα. Για παράδειγμα, εγώ τώρα παίζω σε ένα έργο που λέγεται Όπως πάει το ποτάμι. Είναι το τελευταίο έργο του Μάρτιν Σέρμαν και ανεβαίνει στο Θέατρο Σταθμός σε σκηνοθεσία του Γιάννη Λεοντάρη με τους Δημήτρη Ροΐδη και Περικλή Μουστάκη. Σήμερα σκεφτόμουν την ώρα που οδηγούσα ότι ουσιαστικά μου έτυχε να παίζω σε ένα έργο που γνωρίζω, ερωτεύομαι, χωρίζω, παντρεύομαι και αποκτώ παιδί σε κάθε παράσταση. Κουβαλάει μια αναστάτωση όλο αυτό. Και αναρωτιόμουν τι είναι αυτό άραγε που μου φέρνει ένα έργο και τι είναι τελικά αυτό το οποίο μου μαθαίνει κάθε φορά. Αυτό το έργο για το οποίο σας μιλάω τώρα είναι ένα σχολείο για εμένα. Ένα σχολείο τρυφερό και αστείο. Επομένως εγώ ξέρω ότι θα έρθει η μέρα που θα πεθάνει και αυτή η παράσταση και ότι κάπου θα πάει ο ήρωας που παίζω. Μιλάω επίτηδες για ένα άλλο έργο ώστε να απαντήσω πιο εύκολα στο ερώτημα σας. Ξέρω λοιπόν πως κάθε έργο εμένα κάτι μου μαθαίνει. Νομίζω ότι όπως συμβαίνει στο θέατρο έτσι συμβαίνει και στη ζωή. Οι απώλειες γίνονται λιγότερο επώδυνες όταν έχεις πια αναγνωρίσει τα πράγματα που έχεις μάθει. Όταν τα έχεις απολαύσει για όσο τα είχες στην αυτονομία τους και στη διάθεση τους.

Ταυτότητα παράστασης

Συγγραφέας: Αλέξης Σταμάτης

Σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης

Μουσική: Δημήτρης Τσάκας

Σκηνικά – κοστούμια: Άση Δημητρολοπούλου

Φωτισμοί: Αλέξανδρος Αλεξάνδρου

Video: Παντελής Μάκκας

Φωτογραφία: Σπύρος Περδίου

Βοηθός σκηνοθέτη: Φίλιππος Παπαθεοδώρου

Ερμηνεύουν: Πέγκυ Σταθακοπούλου, Εύα Σιμάτου, Δημήτρης Τσίκλης

Στον ρόλο της Φλώρας η Σμαράγδα Σμυρναίου

Συμμετέχουν (voice off):

Στον ρόλο του Χένρικ Ίψεν ο Δημήτρης Καταλειφός

Στον ρόλο του Τενεσί Ουίλιαμς ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης

H παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού

Θέατρο Σταθμός:

Βίκτωρος Ουγκό 55, Μεταξουργείο

210 5230267

Παραστάσεις : Κάθε  και Σάββατο 18:00 στις  και κάθε Κυριακή στις 21:15

Διάρκεια: 90 λεπτά

Συνεντεύξεις