Μαρία Χανδρά

Η αλήθεια και το είδωλό της. Αλλά ποιο τελικά είναι ή μοιάζει πιο αληθινό; Αυτό που πραγματικά συνέβη, αυτό που θυμόμαστε, αυτό που κινηματογραφούμε ή αυτό που παίζουμε στη σκηνή;

 Στο έργο του Αργεντινού Mariano Pensotti με τίτλο Μια αχόρταγη σκιά, ο θεατής αντικρίζει ένα ιδιόμορφο σύνολο από διαφορετικές οπτικές. Η αλήθεια του ορειβάτη την ώρα της αναρρίχησης, η αλήθεια του ηθοποιού που υποδύεται τον ορειβάτη, η αλήθεια και των δύο, όταν από κοινού μετατρέπουν τις ιστορίες τους σε θεατρικό έργο που ανεβαίνει στη σκηνή εν είδει «θεάτρου ντοκουμέντο». Παράλληλοι κόσμοι θυμίζουν, σε σημεία, τo Inception του Christopher Nolan, και δύο ηθοποιοί με αξιομνημόνευτη μεταξύ τους χημεία, με μέτρο και συγχρονισμό, αφηγούνται, carré-carré τα επεισόδια των ζωών τους, προκαλώντας στον θεατή πλήθος προβληματισμών και υπαρξιακών αναζητήσεων.

Ποια εικόνα έχουμε οι ίδιοι για τον εαυτό μας, ποια εικόνα έχουν οι άλλοι για εμάς και πώς βλέπουμε εμείς τους άλλους; Πόση ματαιοδοξία κρύβει η ανάγκη μας να αρέσουμε και πόσο η κρίση της μέσης ηλικίας μας απομακρύνει από το να αναγνωρίζουμε τον ίδιο μας τον εαυτό; Ποιος ο ρόλος του κινηματογράφου, ως κατεξοχήν τέχνη της εικονοποιίας, πέραν από το να ψυχαγωγεί; Λειτουργεί άραγε σαν καθρέφτης της πραγματικής ζωής ή σαν επινόηση νέων διαστάσεών της και μοχλός συνειδητοποίησης των όσων συμβαίνουν μέσα μας και γύρω μας;

Η πρωτοτυπία του θεατρικού κειμένου του Mariano Pensotti δημιουργεί ένα ξεχωριστό σύμπαν εντός του οποίου ο χρόνος και οι ιστορίες μπλέκονται σε ένα παιχνίδι αφήγησης μέσα στην αφήγηση, κρατώντας την προσοχή του θεατή αμείωτη καθ’ όλη τη διάρκεια τόσο των μεγάλων παράλληλων μονολόγων, όσο και των εμβόλιμων διαλογικών μερών του έργου. Ξεχωρίσαμε ιδιαίτερα την αφηγηματική μαεστρία του Γιάννη Νιάρρου που εν προκειμένω καταθέτει μία ποικιλόμορφη ερμηνεία εμπλουτισμένη από ευαισθησία, αυτοσαρκασμό, λεπτή ειρωνεία και εύστοχο χιούμορ. Ο Κώστας Νικούλι στέκεται επάξια δίπλα στον συμπρωταγωνιστή του και μαζί τοποθετούν ένα προς ένα τα κομμάτια του παζλ της παράστασης.

Η σκηνοθεσία υπογεγραμμένη από τον ίδιο τον συγγραφέα, χαρακτηρίζεται από γρήγορο ρυθμό, κίνηση και ατμοσφαιρικότητα, στοιχεία απαραίτητα προκειμένου να επικοινωνηθούν τα πολλαπλά επίπεδα της αφήγησης. Η θεατρική σκηνή με τη βοήθεια των σκηνικών της Mariana Tirantte και των φωτιστικών επιλογών του David Seldes παραπέμπει πότε σε κινηματογραφικό studio και πότε σε δυσπρόσιτη πλαγιά βουνού, τη δύσκολη ώρα της ανάβασης. Μέσα σε αυτό το λιτό, αλλά λειτουργικό σκηνικό περιβάλλον, ήδη από τα πρώτα λεπτά της παράστασης οι δύο ηθοποιοί ξεκινούν την αφήγηση άλλοτε παράλληλα, άλλοτε συμπληρωματικά και σε σημεία ως ηχώ ο ένας του άλλου και ανοίγουν σταδιακά δίοδο για να εισχωρήσει ο θεατής σε έναν χώρο μεταξύ πραγματικότητας και αναπαράστασης.

Το ενδιαφέρον ωστόσο του κοινού δεν εξαντλείται στη δραματουργική πρωτοτυπία του θεατρικού κειμένου και στη σκηνοθετική πρόκληση του ανεβάσματός του στη σκηνή, αλλά εκτείνεται, οπωσδήποτε και στις θεματικές του. Πέραν του ζητήματος της αλήθειας και της σκιάς της, που αποτελεί κεντρικό νοηματικό άξονα του έργου, έτερο βασικό θέμα του είναι η πολυσύνθετη σχέση γονέα και παιδιού. Πόσο γνωρίζει στην πραγματικότητα το παιδί τον γονέα του και πόσο ο γονέας το παιδί του, μακριά από μεγάλες προσδοκίες και προσωπικές οπτασίες; Και κυρίως πόσο επηρεάζεται το παιδί από τα βήματα και τις αποφάσεις ζωής του γονέα και πόση ανάγκη έχει να ακολουθήσει τα χνάρια του για να βρει επί της ουσίας που ανήκει και το ίδιο; Ένας γιος κυνηγάει το φάντασμα του πατέρα του ως σύγχρονος Άμλετ και ένας πατέρας πασχίζει, αδέξια, να δημιουργήσει μία ζεστή σχέση με την κόρη του, για να μην επαναλάβει το μοτίβο της κακής σχέσης με τον πατέρα του.

 Επανοηματοδότηση επομένως της πραγματικότητας από την τέχνη και επανανοηματοδότηση της σχέσης πατέρα-παιδιού μέσα από την κατάρριψη των οικογενειακών μύθων και την εκ νέου καταγραφή της ιστορίας, όπως την ανακαλύπτει ο γιος περνώντας διαδοχικά από τα στάδια του θαυμασμού, της αποκαθήλωσης και της λυτρωτικής συμφιλίωσης. Μιας συμφιλίωσης που ο συγγραφέας φαίνεται να επιζητά και με το φυσικό περιβάλλον, καθώς εκφράζει έντονο προβληματισμό τόσο για την ασύστολη εκμετάλλευση της φύσης από τους μηχανισμούς του καπιταλιστικού συστήματος, όσο και για τη βίαιη κλιματική αλλαγή και τα αποτελέσματα που επιφέρει αυτή στον πλανήτη.

Κι αν όλα τα παραπάνω φαίνονται ενδεχομένως πολύπλοκα, δεν έχει κανείς παρά να παρακολουθήσει την παράσταση για να διαπιστώσει, ιδίοις όμμασι, με πόση άνεση, ισορροπία και αμεσότητα τα επικοινωνούν οι δύο πρωταγωνιστές προς το κοινό. Αμεσότητα η οποία σαφώς ενισχύεται από τη ζωντανή και ρέουσα μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και την προσαρμογή του κειμένου στην ελληνική πραγματικότητα, με αναφορά σε ελληνικά ονόματα, Έλληνες καλλιτέχνες και τοπωνύμια.

Στην κατακλείδα του σκηνοθετικού σημειώματος, ο Mariano Pensotti αναφέρει ότι: «(…)το έργο Μια αχόρταγη σκιά είναι ένα project που διερευνά τη φόρμα της μυθοπλαστικής ντοκιμαντερίστικης αφήγησης(…)» και πράγματι το όλο δραματουργικό εγχείρημα ξεχωρίζει για τον έντονα διερευνητικό, πειραματικό χαρακτήρα του που αφενός μαγνητίζει το ενδιαφέρον μας και αφετέρου πετυχαίνει να μας συγκινεί, καθώς μας ωθεί να αναλογιστούμε πώς είναι η ζωή μας στα αλήθεια, πώς την αντιλαμβανόμαστε, πώς τη θυμόμαστε και πώς τη συστήνουμε στους άλλους, όταν από πρωταγωνιστές γινόμαστε αφηγητές της.

Κείμενο & Σκηνοθεσία

Mariano Pensotti

Παίζουν

Γιάννης Νιάρρος και Κώστας Νικούλι

Σχεδιασμός Σκηνικών & Κοστουμιών

Mariana Tirantte

Μουσική & Ήχος

Diego Vainer

Καλλιτεχνική Σύμβουλος & Παραγωγός

Florencia Wasser

Φωτισμοί

David Seldes

Δραματουργία

Aljoscha Begrich

Μετάφραση στα ελληνικά

Μαρία Χατζηεμμανουήλ

Συνεργάτρια Σκηνοθέτρια

Γιολάντα Μαρκοπούλου

Props Graphic Design για την ελληνική παραγωγή

Σάκής Στριτσίδης

Εκτέλεση Παραγωγής

POLYPLANITY Productions

Παραγωγή της πρωτότυπης εκδοχής

Festival d’Avignon

Σε συμπαραγωγή με το

Wiener Festwochen | Free Republic of Vienna

Ανάθεση & Παραγωγή για την Ελλάδα

Στέγη Ιδρύματος Ωνάση

Υποστηρίζεται από το

Onassis Stegi Touring Program